دسته‌بندی نشده , عمومی

کسب و کار غریبی که ما داریم … تقدیم به همه پروژه‌ای‌های ایران

ایرانی‌ها قدرشناس‌ترین ملت‌ها هستند. آن‌ها بیش‌تر از هر قوم دیگری قدر مفاخرشان را می‌دانند. عده‌ای این را «مرده‌پرستی» می‌نامند ولی «قدرشناسی» واژه‌ی مناسب‌تریست. شاعران، نویسندگان، کارگردان‌ها، موزیسن‌ها، حاکمان، فرماندهان، ورزشکاران، نقاشان، خطاطان و فیلسوفان زیادی هستند که نامشان را همه ایرانی‌ها می‌دانند و همواره با احترام از آن‌ها یاد می‌کنند. داستان سلحشوری، فداکاری، پشتکار و افتخارآفرینی آن‌ها نسل به نسل منتقل می‌شود. خیابان‌ها و مدارس و اماکن به نامشان نامگذاری می‌شود و در کتاب‌ها راجع راجع به آن‌ها نوشته می‌شود. چهره‌های ماندگارشان ثبت و معرفی می‌شوند و…

اما گروهی از ایرانیان هستند که دست‌آوردها و ثمره‌ی تلاش‌هایشان هنوز هست اما هیچ نامی از خود آن‌ها نیست. معمار مسجد امام اصفهان کیست؟ سازنده سی و سه پل اهل کجا بوده؟ هیچ جایی نامی از سازندگان باغ فین کاشان ثبت شده است؟ اصلن چرا راه دور برویم؟ نامی از سازندگان سد کارون ۳ و ۴ شنیده‌اید؟ پیمانکار ساخت نیروگاه شهید رجایی را می‌شناسید؟ نام و یاد آن‌ها لای آجر و سیمان و ملات و خاک دفن شده.

سال‌ها قبل در یک روزی، رئیس جمهور پروژه یک سد بزرگ را افتتاح کرد که من هم دو سال در آن پروژه بزرگ و عظیم کار کرده بودم. اما جالب است بدانید در روز افتتاح هیچ یک از سازندگان اصلی سد حضور نداشتند. همه به مرخصی اجباری رفته بودند. بله، حالا هر ایرانی می‌تواند به خوزستان برود و افتخار کند که یکی از بزرگ‌ترین سدهای دنیا در آن‌جا ساخته شده. اما هیچ کس نام سعید و رفقایش را نخواهد شنید که هر روز و هر شب در تونل‌ها مشغول انفجار و حفاری بودند. هیچ وقت اسم کمیل و دوستانش را را نخواهید شنید که با دوربین‌های نقشه‌برداری اجرای سازه‌های سد را کنترل می‌کردند. چه کسی نام بچه‌های بتن را به یاد می‌آورد وقتی چندین ماه متوالی رکورد چهل هزار متر مکعب بتن‌ریزی در ماه را ثبت کردند؟ آیندگان و اصلن چرا آیندگان، همین شما امروزی‌ها چه می‌فهمید یازده میلیون مترمکعب خاکبرداری و پنجاه میلیون مترمکعب خاکریزی یعنی چه؟ خیلی ها نمی فهمند ۱۰۰ روز کار پشت سر هم و بدون تعطیلی آخر هفته در بیابان یعنی چه؟ ۲۲ روز تنهایی و خوابیدن در کانکس چه حالی دارد؟ این‌که در هنگام تولد فرزندت نتوانی در کنار همسرت باشی چه احساسی دارد؟، این‌که هنگام بیماری عزیزانت تنها تلفنی جویای احوالشان باشی چقدر ناراحت کننده‌ست؟

کسب و کار غریبی را انتخاب کرده‌ایم. هنرمند وقتی اثری هنری خلق می‌کند، بعد از آن در کنفرانس‌ها و نمایشگاه‌های مختلف به خاطر اثرش تقدیر می‌شود. فیلمساز خوب در جشنواره‌های فیلم احترام می‌بیند و جایزه و لوح می‌گیرد. برای ورزشکاران پیروز در استادیوم‌ها هورا می‌کشند. اما ما بعد از این که کارمان تمام شد، راهی خانه‌هایمان می‌شویم. هیچ کس یادی از ما نخواهد کرد. حتی شاید بعدها ما راه به اماکنی که ساخته‌ایم هم راه ندهند. همکاری داشتیم که به مدت ۱۵ سال در یک پروژه عظیم کار کرده بود. چند سال بعد از اتمام پروژه در یک روز تعطیل به همراه خانواده عازم محل همان پروژه‌ای شد که ۱۵ سال از عمرش را در آن جا سپری کرده بود و قصد داشت به همسر و فرزندانش نشان بدهد که کجا کار می‌کرده و افتخار کند که چه ساخته اما از درب نگهبانی آنجا هم راهش نداند و خودش می‌گفت حسابی جلوی خانواده شرمنده شده.

در محل پروژه‌ها یعنی همان جایی که ساعت‌ها و روزها و شب ها صدها مهندس و تکنسین و کارگر زحمت کشیده‌اند، حادثه دیدند، مریض شدند، خسته شدند، از خانه و زندگی و همسر و فرزند دور بوده‌اند، یک لوح سنگی قرار دارد، در گوشه‌ای از پروژه‌ها که روی آن نوشته‌اند: «این پروژه در زمان فلان دولت و فلان ریس جمهور و فلان وزیر به بهره‌برداری رسید.»‏. همین.

برخلاف آنچه که بعضی‌ها درباره افراد پروژه‌ای تصور می‌کنند، آن‌ها هم احساس دارند. آدم آهنی نیستند. مثل همه آدم‌های دیگر. آن‌ها سال‌ها هزاران کیلومتر دورتر از خانه و خانواده و دوست و فامیل و همشهری‌ها و در دل بیابان‌ها و کوه‌ها و دریاها کار می‌کنند. خاک‌برداری و خاکریزی می‌کنند. آرماتور و قالب می‌بندند و بتن می‌ریزند. لوله‌کشی و کابل‌کشی می‌کنند تا سد و نیروگاه و جاده و پل و پالایشگاه و پتروشیمی بسازن. بعد پروژه‌های‌شان که به اتمام رسید به پروژه دیگری می‌روند و در آخر هم مثل همه همکاران گذشته‌شان روزی در گوشه‌ای از این خاک و در گمنامی به زیر خاک خواهند رفت. البته منتی هم نیست. گله‌ای هم نیست. گر هم گله‌ای هست، دگر حوصله‌ای نیست. این شعر محمد زهری تقدیم به همه پروژه‌ای‌ها:

این صبحی که می‌خندد به روی بام‌هاتان
و این نوشی که می‌جوشد میان جام‌هاتان
گواه عزم ماست یاران
کز رزم ما جانانه‌تر شد.

PMP , مدیریت پروژه

دانلود ویدیوی آموزش جریان فرآیندی PMBOK نسخه ششم

آقای ریکاردو وارگاس یک از معروف‌ترین اساتید و مشاوران حوزه مدیریت پروژه دنیا هستند. ایشان علاوه بر بیش از ۲۰ سال کار، تحقیق و مشاوره در بیش از ۸۰ پروژه بزرگ، صاحب تألیفات ارزشمندی در حوزه مدیریت پروژه نیز می‌باشند. اخیرن ویدئوی آموزشی از ایشان دیدم که به زبان بسیار ساده اما صحیح و علمی، فرآیندهای نسخه ششم راهنمای PMBOK را توضیح می‌دهند. توصیه می‌کنم اگر به راهنمای PMBOK علاقه‌مندید، حتمن این ویدئو را مشاهده کنید.

شما می‌توانید ویدئوی مذکور را از لینک زیر دانلود نمایید:

دانلود ویدیوی آموزش جریان فرآیندی PMBOK نسخه ششم

پسورد فایل زیپ: sharifiz.com

سایر مطالب آموزشی تهیه شده توسط آقای ریکاردو وارگاس را می‌توانید از لینک زیر و از سایت خود ایشان دانلود نمایید:
https://ricardo-vargas.com/downloads/

سایر مطالب مرتبط:

PMP , مدیریت پروژه

مدرک PMP و خطر توهم دانایی

در مورد مزایای اخذ مدارک حرفه‌ای بین‌المللی و معتبر در زمینه مدیریت پروژه مانند مدرک PMP بسیار نوشته‌اند و نوشته‌‌ام.(از جمله این لینک: چرا باید مدرک PMP بگیرم؟ )

اما کم‌تر دیده‌ام که در مورد خطرات احتمالی، ریسک‌ها و حتی معایب گرفتن این مدارک مطلبی نوشته باشند. به عقیده بنده حقیر یکی از مهم‌ترین خطراتی که پس از موفقیت در آزمون PMP افراد را تهدید می‌کند، خطر ایجاد “توهم دانایی” است. یعنی فرد پس از گرفتن این مدرک گمان می‌کند که خدایگان مدیریت پروژه است و دیگر به انتهای خط و لبه مرزهای دانش رسیده و دیگر چیز جدیدی برای یادگیری نخواهد داشت و از همه افرادی که این مدرک را ندارند خود را یک پله که چه عرض کنم، هزاران پله بالاتر می‌بیند.

اما دست نگه دارید. آزمون PMP تنها یک سنجش عمومی از میزان فهم و دانش شما در مورد راهنمای PMBOK است و لاغیر. راهنمای PMBOK همان طور که خودش هم می‌گوید مدعی نیست که جوابگوی نیاز همه پروژه‌ها و همه افراد شاغل در پروژه‌هاست. بلکه تنها مجموعه‌ از BEST PRACTICE ها را گردآوری کرده و سعی کرده در یک قالب نظام‌مند و اغلب به صورت تیتروار به معرفی ابزارها و فرایندهای مدیریت پروژه بپردازد. بسیاری از این ابزارها و فرایندها شاید تنها در قالب یک تیتر و چند پاراگراف توضیح داده شده‌اند و اگر فردی حداقل سه سال سابقه کاری در حوزه پروژه داشته باشد و حداقل سه الی پنج ماه به خوبی مطالعه کند، می‌تواند از پس آزمون آن بر بیاید.

اما مدرک PMP برای چه افرادی بیش‌تر خطر ایجاد توهم دانایی در پی دارد؟ به عقیده نگارنده افراد زیر:

  • افراد مغرور و پر ادعا
  • افراد کم‌تجربه
  • افراد بی‌سواد
  • افراد متعصب
مدرک pmp

ضرب‌المثل معروفی در زبان شیرین فارسی وجود دارد که می‌گوید “درخت هر چه پربارتر، افتاده‌تر”. تجربه هم ثابت کرده اکثر افرادی که سال‌ها در زمینه مدیریت پروژه کار کرده‌اند و انواع و اقسام مدارک حرفه‌ای بین‌المللی را اخذ کرده‌اند و سابقه همکاری با شرکت‌های معتبر بین المللی را دارند، اغلب افرادی افتاده و خاکی هستند. اما از آن طرف افرادی را می‌بینید که پس از گرفتن مدرک PMP چنان دچار غرور کاذبی می‌شوند و بقیه را از نگاه بالا به پایین نگاه می‌کنند که گویی مریم میرزاخانی دوم متولد شده در زمینه برنامه‌ریزی و کنترل پروژه هستند. از نکات بارز شخصیتی این افراد این است که شما در جلسات کاری پروژه‌ها هر چه بگویی ایشان یک بخشی از PMBOK را که به صورت طوطی‌وار حفظ کرده‌اند، تکرار می‌کنند و بقیه را هم متهم به بی‌سوادی و بی‌دانشی می‌کنند. در مجموع موفقیت چه بزرگ باشد چه کوچک برای افراد مغرور مانند بنزین روی آتش است و حتی موفقیت نه چندان بزرگی مثل کسب مدرک PMP نیز می‌تواند افرادی با شخصیت مغرور را متکبرتر از قبل نماید.

دسته بعدی که به شدت در معرض خطر توهم دانایی پس از اخذ مدرک PMP قرار دارند، افراد کم تجربه هستند. افرادی با حداقل‌ تجربه در پروژه‌ها یا حتی بدون تجربه و یا افرادی که در دوره دانشجویی این مدرک را کسب می‌کنند. درست است که موسسه PMI حداقل سه سال تجربه کاری در پروژه را شرط لازم برای کسب این مدرک معرفی کرده است، اما به عقیده من هر کس که کم‌تر از ده سال تجربه کار مستقیم در پروژه‌ها را داشته باشد و به سراغ اخذ این مدرک برود، در معرض خطر و ریسک توهم دانایی پس از قبولی قرار دارد. تجربه کم سبب می‌شود که فرد از درک بسیاری از واقعیت‌های جاری در پروژه‌ها عاجز باشد و به اصطلاح پروژه‌ایی‌ها دانش PMOایی پیدا کند. خطر دانش و رویکرد پی‌ام‌اویی بدون تجربه کار کردن مستقیم در پروژه‌ها و نگاه صرفاً فرایندی، استانداردی و PMBOKی به همه مسائل و عدم درک تفاوت‌های دنیای واقعی پروژه‌‌ها با دنیای راهنماها و استانداردها، در کمین چنین افرادی است. هر چقدر هم در کتاب‌ها، راهنماها، استانداردها، رویه‌ها و فرم‌ها مطالب خوبی نوشته شده باشد باز هم نمی‌تواند جایگزین مسائلی شود که در تجربه واقعی، عملی و اجرایی پروژه‌ها به دست می‌آید. لمس با پوست و استخوان موارد و اتفاقات پروژه‌های واقعی در هیچ کتاب و دوره و استانداردی یافت نمی‌شود. نتیجه عملکرد چنین افرادی این گونه می‌شود که به عنوان مثال در جایگاه کارفرما از پیمانکار پروژه، گزارش مدیریت ذینفعان یا مدیریت ریسک او را می‌خواهند!

دسته دیگر افراد بیسواد یا کم‌سواد هستند. افرادی که نه چندان سواد علمی دارند و نه سواد تجربی و تنها مانند یک شاگرد کلاس کنکور پای درس اساتید مدیریت پروژه نشسته‌اند و نکته‌ها و ریزه‌کاری‌های تست‌زنی این آزمون را فرا گرفته‌اند و مدتی مطالعه کرده‌اند و اغلب به جای درک و فهمیدن، موارد را حفظ کرده‌اند و موفق به اخذ مدرک PMP شده‌اند. خطر توهم دانایی چنین افرادی را بسیار تهدید می‌کند و ممکن است گمان کنند که دانش بسیار زیادی در زمینه مدیریت پروژه دارند و دیگر خود را بی‌نیاز از مطالعه بیشتر بدانند.

و دسته آخر هم افراد متعصب هستند. به عنوان مثال افرادی که بعد از اخذ مدرک PMP، به راهنمای PMBOK تعصب پیدا می‌کنند و سایر استانداردها و مدارک مانند مدرک PRINCE2 را به درد نخور می‌دانند غافل از این که دانش‌ها، راهنماها و استانداردهای مدیریت پروژه هیچ کدام نسبت به دیگری برتری مطلق ندارند. اصولاً در علم مدیریت، برتری مطلق وجود ندارد و همه این دانش‌ها و نظریه‌ها به نوعی مکمل هم هستند و نمی‌توان گفت کدام برتر از دیگری است و لزومی هم به مقایسه و رده‌بندی آن‌ها نیست.

اما افرادی که مغرور و مکتبر نیستند، تجربه عملی مناسبی در پروژه‌ها دارند، بی‌سواد نیستند و تعصبی هم بر استاندارد خاصی ندارند، پس از اخذ مدرک PMP حتماً متوجه خواهند شد که با چه دریایی گسترده‌ای از دانش در زمینه مدیریت پروژه مواجه هستند و می‌فهمند که مدرک PMP شاید ابتدای راه باشد و هیچ وقت نمی‌توان پایانی بر مطالعه مستمر، بهبود مستمر مهارت‌های شخصی و کسب تجربه و حتی چند بار شکست خوردن و از نو شروع کردن تصور نمود و به قول شاعر دریای مدیریت پروژه ساحل ندارد. هر حوزه دانشی در زمینه مدیریت پروژه خود صدها و هزاران حدیث مفصل دارد و با گرفتن مدرک PMP کسی مجتهد جامع‌الشرایط نمی‌شود.

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

در همین ارتباط بخوانید:

همه آن‌چه که لازم است در مورد اخذ مدرک PMP بدانید

برنامه ریزی و کنترل پروژه , مدیریت زمان

بررسی و آنالیز برنامه‌های زمان‌بندی با استفاده از نرم‌افزار پریماورا ریسک آنالیز

فرض کنید در جایگاه کارفرما قرار دارید و یک برنامه زمان‌بندی از جانب پیمانکار دریافت می‌کنید و می‌خواهید برنامه را چک، بررسی، آنالیز یا تحلیل کنید و کامنت‌های خود را به پیمانکار اعلام کنید. یا در دفتر PMO شرکت مشغول به کار هستید و می‌خواهید برنامه‌های زمان‌بندی پروژه‌های شرکت را بررسی کنید. یا خودتان یک برنامه زمان‌بندی تهیه کرده‌اید و می‌خواهید قبل از ارسال آن، منطق برنامه را به صورت کامل چک و بازرسی کنید. بنابراین اگر شغل شما برنامه‌ریزی پروژه است، فارغ از هر جایگاهی که در آن قرار دارید، یکی از وظایف مهم شما بررسی و تحلیل برنامه‌های زمان‌بندی تهیه شده توسط خودتان یا دیگران است.

بررسی و آنالیز برنامه‌های زمان‌بندی در دو حالت زیر انجام می‌شود:
• مدل اول: انجام بررسی‌های اصول منطقی و قواعد ابتدایی شبکه زمان‌بندی پروژه
• مدل دوم: بررسی کارشناسی، فنی و تکنیکی برنامه

در مدل دوم چندان کاری از دست نرم‌افزارها ساخته نیست و کارشناسان خبره و با تجربه باید بر اساس تجارب یا برنامه‌های زمان‌بندی پروژه‌های قبلی مشابه و سایر مدارک موجود و واقعیت‌های پروژه، برنامه زمان‌بندی را آنالیز و بررسی کنند. اما خبر خوب این است که بررسی مدل اول یعنی تحلیل منطق‌ها و اصول پایه و ابتدایی تهیه شبکه برنامه زمان‌بندی، در خود نرم افزارهای پریماورا-P6 و مایکروسافت پراجکتMSP- قابل انجام است و با استفاده از ریپورت‌های مختلف و یا با استفاده از فیلترهای گوناگون، به سادگی می‌توان این بررسی‌ها را انجام داد. اما نرم‌افزار پریماورا ریسک آنالیز- Primavera Risk Analysis نیز می‌تواند برنامه‌های زمان‌بندی تهیه شده در نرم‌افزارهای پریماورا و پراجکت را بررسی، آنالیز و تحلیل نماید و یک گزارش شیک و تمیز از ایرادات و نقطه ضعف‌های برنامه به شما ارائه کند.

روش آنالیز و بررسی برنامه زمان‌بندی با استفاده از Primavera Risk Analysis

روش کار بسیار ساده است. نرم‌افزار پریماورا ریسک آنالیز را باز کنید. از منوی File گزینه open را انتخاب کنید. سپس فایل ذخیره شده برنامه زمان‌بندی تهیه شده با پراجکت یا خروجی XER برنامه زمان‌بندی تهیه شده با پریماورا را انتخاب کنید. سپس در کادر باز شده یک سری تنظیمات ابتدایی مانند تنظیمات نوع مدت زمان‌ها و ساعات کاری تقویم پروژه را مطابق برنامه زمان‌بندی پروژه تنظیم کنید و سپس برنامه را داخل ریسک آنالیز ایمپورت کنید.

پس از اینکه برنامه را در نرم‌افزار ریسک آنالیز باز کردید، از تب Report گزینه Schedule Check Option را انتخاب کند. کادری باز می‌شود و در آن بازرسی‌ها و بررسی‌هایی که قصد دارید در برنامه زمان‌بندی انجام دهید را انتخاب کنید و سپس دکمه Run Report را بفشارید و از گزارش خروجی زیبا و شکیل نرم افزار ریسک آنالیز لذت ببرید.

نرم افزار پریماورا ریسک آنالیز بر اساس یک چک لیست، تک تک فعالیت‌های برنامه زمان‌بندی را بررسی و نتیجه را گزارش می‌دهد. این چک لیست شامل موارد زیر است:
• Constraints
• Out of sequence updates
• Negative lags
• Positive lags on finish to start links
• Start to finish links
• Links to or from summary tasks
• Lags longer than …
• Open ended task
• Lag between tasks with different calendars

توضیحات بالا بخش کوچکی از قابلیت‌های نرم افزار ریسک آنالیز در زمینه تحلیل و بررسی برنامه زمان‌بندی است. با ایمپورت کردن برنامه‌های زمان‌بندی در نرم‌افزار پریماورا ریسک آنالیز، می‌توانید آنالیزهای بسیار بیش‌تری را در این نرم‌افزار انجام دهید که مطلب بالا تنها بخش کوچکی از این آنالیز‌ها و بررسی‌ها است.

فرستادن بخشی از کامنت‌ها و نظرات شما در قالب گزارش خروجی نرم‌افزار ریسک‌‌آنالیز، نشان دهنده دقت نظر و عملکرد حرفه‌ای شما در هنگام بررسی برنامه‌های زمان‌بندی است و از این طریق ایرادات بدیهی و عدم رعایت قواعد ابتدایی و مهم زمان‌بندی پروژه با ذکر جزئیات و به دقت بررسی و گزارش می‌شود.

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

در همین ارتباط بخوانید:

برنامه ریزی و کنترل پروژه , مدیریت پروژه , مدیریت منابع

نکته‌های کاربردی در خصوص ماشین‌آلات پروژه‌های عمرانی

بخش ساخت (Construction) پروژه‌ها وابستگی بسیار زیادی به ماشین‌آلات عمرانی دارند. از کوچک‌ترین پروژه‌ها گرفته تا مگا پروژه‌ها در صورت نبود ماشین‌آلات قابل اجرا نیستند. در قرن‌های قبل و تا قبل از انقلاب صنعتی، پروژه‌های بزرگی مثل پروژه ساخت تخت جمشید یا اهرام ثلاثه مصر بدون وجود ماشین‌آلات فعلی و به سختی و کندی و با کمک نیروی انسانی و برده‌ها اجرا می‌شد. اما حال مدت‌هاست که دیگر ماشین‌آلات عمرانی بخش جدایی‌ناپذیری از پروژه‌ها شده‌اند.


افرادی که در پروژه‌ها شاغلند به خوبی با ماشین‌آلات پروژه آشنا هستند. متخصصین برنامه‌ریزی و کنترل پروژه نیز باید آشنایی مناسبی با ماشین‌آلات پروژه‌ها داشته باشند و بخش مهمی از گزارشات پروژه و همین‌طور موارد مهم آیتم‌های کِلیم‌های مالی پروژه‌ها به ماشین‌آلات اختصاص دارد. از طرفی بخشی از کار مدیریت راندمان و نُرم‌های کاری ماشین‌آلات نیز از وظایف واحد برنامه‌ریزی و کنترل پروژه است. ماشین‌آلات از مهم‌ترین منابع پروژه محسوب می‌شوند و مدیریت این Resource مهم، می‌تواند تأثیر زیادی در موفقیت یا شکست پروژه و سودآوری یا زیان آن داشته باشد.

معمولاً از چه ماشین‌آلاتی در پروژه‌ها استفاده می‌شود؟

موارد زیر ماشین‌آلاتی هستند که به صورت عمومی در فاز اجرای پروژه‌ها استفاده می‌شوند. ممکن است در پروژه‌ها همه این ماشین‌آلات یا بخشی از آن‌ها جزو منابع پروژه باشند. به عبارتی بسته به جنس پروژه، لیست ماشین‌آلات مورد استفاده در آن نیز متفاوت خواهد بود. این موارد به شرح زیر است:


بچینگ، سنگ‌شکن، بابکت، بولدوزر، پمپ بتن، تراک میکسر بتن، جرثقیل تناژ پایین، جرثقیل تناژ متوسط، جرثقیل تناژ بالا، جرثقیل دارای کفی، کمپرسی، بیل مکانیکی، تریلر کفی، گریدر، لیفتراک، لودر، وانت، غلتک، تانکر، تاورکرین، تراکتور، فینیشر آسفالت، دستگاه یخ‌ساز، انواع دستگاه‌های حفاری تونل، دستگاه حفاری میادین نفت و گاز، دستگاه‌های لوله‌گذار، کشتی‌های لوله‌گذار، هیدروفرز، خودروی سواری، مینی‌بوس، اتوبوس و …


پیشنهاد می‌کنم اگر با این ماشین‌آلات و کارکردهای آن‌ها آشنایی ندارید، در گوگل نام هر کدام را جستجو کنید تا با کارکرد، تصاویر و ویدئوهای مربوط به آن‌ها آشنا شوید. برای مثال می‌توانید کلید واژه‌های زیر را در گوگل یا یوتیوب سرچ کنید:
Articulated Trucks, Asphalt Pavers, Backhoe Loaders, Cold Planers, Compactors, Compact Track and Multi Terrain Loaders, Dozers, Draglines, Drills, Electric Rope Shovels, Excavators, Feller Bunchers, Forest Machines, Forwarders, Harvesters, Hydraulic Mining Shovels, Knuckleboom, Loaders, Material Handlers, Motor Graders, Off-Highway Trucks, Pipelayers, Road Reclaimers, Skidders, Skid Steer Loaders, Telehandlers, Track Loaders, Underground – Hard Rock, Underground – Longwall, Utility Vehicles, Wheel Dozers, Wheel Excavators, Wheel Loaders, Wheel Tractor-Scrapers

تخصیص منبع ماشین‌آلات به پروژه

به منظور تخصیص ماشین‌آلات جهت اجرای هر پروژه سه حالت وجود دارد:
۱- ماشین آلات شرکتی
۲- ماشین‌آلات اجاره‌ای
۳- ماشین‌آلات پیمانکاران


ماشین‌آلات شرکتی متعلق به شرکت اجرا کننده پروژه است. یعنی خود شرکت یا تیم مدیریت پروژه یک سری ماشین‌آلات خریداری می‌کنند و از آن‌ها جهت اجرای پروژه استفاده می‌کنند. اما حالت دیگر اجاره کردن ماشین‌آلات برای استفاده در پروژه است. یعنی تیم پروژه یا شرکت طی قراردادی با مالکین ماشین‌آلات عمرانی، برای مدتی معلوم و با قیمتی معلوم ماشین‌آلات را اجاره می‌کنند. نوع سوم تأمین ماشین آلات مربوط به پیمانکاران پروژه است. در این حالت با پیمانکاری برای اجرای بخشی یا تمام فعالیت‌های اجرایی پروژه قرارداد منعقد می‌شود و آن پیمانکار با ماشین‌آلاتی که خود در اختیار دارد یا اجاره کرده است نسبت به اجرای فعالیت‌های پروژه اقدام می‌کند. تفاوت ماشین‌آلات اجاره‌ای یا با ماشین‌آلات شرکتی در این است که هنگامی که شما تنها یک ماشین را اجاره می‌کنید، مدیریت و نحوه کارکرد آن منبع در پروژه با خود شماست و مالک ماشین تنها اجاره ماشین یا شاید پول سوخت و خدمات غذا و خوابگاه راننده را دریافت کند. اما وقتی با پیمانکاری قرارداد می‌بندید و او با ماشین‌آلات خود در پروژه فعالیت می‌کند، دیگر بابت اجاره ماشین پولی پرداخت نمی‌شود، بلکه بابت کار انجام شده مطابق قیمت‌های قراردادی حق‌الزحمه پرداخت می‌شود.


به عنوان مثال فرض کنید شما با یک مالک لودر قراردادی می‌بندید که به مدت شش ماه لودر او را در پروژه اجاره کنید. حال بسته به قرارداد ممکن است این اجاره با حضور راننده باشد یا راننده را خودتان استخدام کنید. لودر به مدت شش ماه در پروژه شما مشغول خواهد بود و مطابق قرارداد هر ماه اجاره لودر را می‌پردازید تا بخشی از عملیات خاکی مورد نظرتان را در پروژه انجام دهید. حالت بعدی این است که با یک پیمانکار عملیات خاکی قرارداد ببندید و آن پیمانکار لودر شرکت خود را به محل پروژه شما بیاورد تا عملیات خاکی مورد نظر شما را انجام دهد. در این حالت شما بابت کار انجام شده توسط آن پیمانکار به او پول پرداخت می‌کنید. امیدوارم با این مثال متوجه تفاوت ماشین‌آلات اجاره‌ای با ‌ ماشین‌آلات پیمانکاران شده باشید.
در برخی از پروژه‌ها و شرکت‌ها از ترکیبی از سه حالت فوق یعنی استفاده هم‌زمان از ماشین‌آلات شرکتی، ماشین‌آلات اجاره‌ای و ماشین‌آلات پیمانکاران استفاده می‌شود.

مدیریت ماشین‌آلات شرکت

شرکت‌های پیمانکاری و پروژه‌محور بزرگ ایرانی معمولاً واحدی به نام واحد ماشین‌آلات دارند. اما نحوه تخصیص ماشین‌آلات در پروژه در شرکت‌های مختلف متفاوت است. در برخی از شرکت‌ها واحد ماشین‌آلات به صورت ماتریسی و مستقل از مدیران پروژه وظیفه تخصیص ماشین‌آلات به پروژه را بر عهده دارد. یعنی خود پروژه مالک ماشین‌آلات پروژه نیست و آن‌ها را از واحد ماشین‌آلات شرکت دریافت می‌کند. در این حالت واحد ماشین‌آلات شرکت همچون پیمانکاری بیرون از پروژه، هزینه اجاره ماشین‌آلات را به حساب پروژه شارژ می‌کند. این روش مزیت‌ها و معایب خود را دارد. در این حالت با توجه به اینکه هزینه اجاره و استهلاک ماهیانه ماشین‌آلات تخصیص داده شده به پروژه، به حساب هزینه‌های پروژه شارژ می‌شود، مدیران پروژه سعی می‌کنند حداکثر کارایی و راندمان را از ماشین‌آلات به کار بگیرند و بلافاصله بعد از اینکه کار دستگاه‌ها با پروژه تمام شد، آن‌ها را مرخص کنند. زیرا به صورت تجربی ثابت شده است که اگر ماشین‌آلات متعلق به پروژه و مستقیم تحت نظارت مدیر پروژه باشند؛ همواره مدیران پروژه تمایل دارند تا جایی که ممکن است ماشین‌آلات را در پروژه حفظ نمایند، حتی اگر بیکار باشند و کار چندانی با آن‌ها نداشته باشند.

مدیریت راندمان ماشین‌آلات

متأسفانه در خیلی از پروژه‌های ایران به موضوع مدیریت راندمان ماشین آلات توجه نمی‌کنند. به عبارتی به دلیل ساختار دولتی یا نیمه دولتی بسیاری از شرکت‌های پروژه محور بزرگ ایرانی، مدیریت راندمان و نُرم‌های کاری ماشین آلات چندان در اولویت نیست، چرا که در چنین سازمان‌هایی اصولن به موضوع هدر رفت منابع چندان حساس نیستند و علاوه بر ماشین‌آلات، منابع دیگری مانند نیروی انسانی و یا ابزارآلات یا متریال پروژه نیز هرز می‌رود یا هدر می‌شود.


اما برای بسیاری از پیمانکاران بخش خصوصی، مدیریت راندمان ماشین‌آلات بسیار مهم است. در چنین شرکت‌هایی نُرم‌های کاری ماشین‌آلات تا حد زیادی بر اساس سوابق پروژه‌های مشابه گذشته مشخص است. برنامه‌ریزان و مدیران پروژه می‌دانند که نرم‌های کاری دستگاه‌هایی مثل بیل مکانیکی یا لودر یا گریدر چه مقداری است و بر اساس آن نُرم‌ها، احجام کار شده توسط ماشین‌آلات را کنترل می‌کنند. همچنین دانستن موضوع نرم‌های کاری ماشین‌آلات در هنگام برنامه‌ریزی منابع پروژه اهمیت بسیار زیادی دارد، چرا که بر اساس این نرم‌های کاری نسبت به تخصیص منابع به پروژه اقدام می‌شود و ماشین آلات به تعداد کافی(نه زیاد و ونه کم) و در زمان مناسب به پروژه تخصیص داده می‌شوند.


چرا مدیریت راندمان ماشین‌آلات در پروژه مهم است؟ به خاطر پول! یکی از مهم‌ترین آیتم‌های هزینه پروژه (به ویژه در فاز construction) هزینه‌های مربوط به ماشین‌آلات است. مثلن جالب است بدانید که تنها چند روز بیکاری یک دستگاه بیل مکانیکی، معادل حقوق یک ماه یک مهندس برای پروژه هزینه در بردارد یا یک جرثقیل با تناژ ۲۵۰ تن ممکن است روزی چهار میلیون تومان برای پروژه هزینه در بر داشته باشد. این اعداد برای ماشین‌آلاتی مانند دستگاه‌های حفاری نفتی بسیار فراتر از اعداد ذکر شده است. بنابراین با توجه به هزینه‌های قابل توجهی که از محل ماشین‌آلات به پروژه تحمیل می‌شود، بایستی راندمان کاری آن‌ها را به دقت و با جدیت پایش و کنترل کرد و از بیکاری بی‌دلیل ماشین‌آلات در پروژه اجتناب نمود و اگر ماشین‌آلات پروژه بنا به دلایل مرتبط با کارفرما یا مشاور بیکار شدند، هزینه‌های مربوط به آن‌ها را در کلیم‌ها و ادعاهای پیمانکاری لحاظ نمود.

استراتژی تأمین ماشین‌آلات پروژه

در ابتدای هر پروژه‌ای همان طور که استراتژی‌های اجرا و برونسپاری پروژه تعریف می‌گردند، می‌بایستی در خصوص استراتژی‌های تأمین ماشین‌آلات پروژه نیز تصمیم‌گیری شود. به عبارتی تصمیم گرفته شود چه تعداد و چه مدل‌هایی از ماشین‌آلات برای پروژه مورد نیاز است و بررسی شود که کدام یک از روش‌های تأمین ماشین‌آلات (خرید، اجاره یا پیمانکار) برای پروژه به‌صرفه‌تر است. به عنوان مثال عنوان می‌شود که در پروژه‌ای که بیش از ۴ هزار مترمکعب بتن‌ریزی دارد، ضروریست که یک دستگاه بچینگ خریداری و در محل پروژه نصب شود، چرا که خرید این مقدار بتن از بیرون پروژه سبب ایجاد هزینه‌های اضافه‌ای برای پروژه می‌شود. همین طور در اکثر پروژه‌های متوسط رو به بزرگ لازم است که حداقل یک دستگاه جرثقیل کفی ده تن در محل پروژه موجود باشد، چرا که این وسیله در پروژه‌های عمرانی بسیار کاربردی و مشکل‌گشاست و اجاره آن از بیرون پروژه ممکن است هزینه‌های زیادی برای پروژه ایجاد کند.


به عبارتی در هنگام تعیین استراتژی‌های تأمین ماشین‌آلات باید به دقت محاسبات هزینه-فایده انجام شود و با توجه به احجام کاری پروژه، مدت زمان فعالیت‌ها و نقدینگی موجود و شرایط محل و منطقه اجرای پروژه، استراتژی را تعیین نمود. چه خوب است که این تعیین استراتژی با توجه به برنامه زمان‌بندی پروژه و تاریخ‌های شروع و پایین برنامه‌ریزی شده و تخصیص و تسطیح منابع در نرم افزارهای برنامه‌ریزی و کنترل پروژه انجام شود.

تعریف و تخصیص منابع ماشین‌آلات پروژه به فعالیت‌ها در نرم افزارهای پریمارا-P6 و پراجکت-MSP

در نرم‌افزار پریماورا P6 سه نوع منبع وجود دارد:

  • Labor
  • Nonlabor
  • Material

و مشخص است که تعریف و تخصیص منبع ماشین‌آلات در لیست منابع پروژه از نوع Nonlabor است. این منابع بر اساس نرخ ماشین-ساعت در نرم‌افزار تعریف نمود و می‌توان حداکثر سطح در دسترس از منبع و هزینه‌های آن را وارد نرم‌افزار نمود.

اما در نرم‌افزار مایکروسافت پراجکت msp سه نوع منبع می‌توان تعریف کرد:

  • Material
  • Work
  • Cost

در نرم‌افزار پراجکت برای تعریف منابع از جنس ماشین‌آلات از منابع نوع Work استفاده می‌شود.
نکته مهم در خصوص مدیریت منابع ماشین‌آلات از طریق نرم‌افزارهای زمان‌بندی پروژه، بحث تسطیح منابع است. یعنی با کمک این نرم‌افزارها می‌توان پس از تخصیص منابع، عملیات تسطیح آن‌ها را هم انجام داد تا مطمئن شویم در هنگام اجرای پروژه فعالیت‌های over allocate نداشته باشیم. از طرفی می‌توان با استخراج هیستوگرام منابع ماشین‌آلات مورد نیاز پروژه با کمک نرم‌افزار و ارائه آن به مدیر پروژه، به او در برنامه‌ریزی تأمین یا مرخص کردن ماشین‌آلات پروژه یاری رساند.

مدیریت نگهداری و تعمیرات ماشین‌آلات پروژه

موضوع مهم دیگری که مدیران پروژه و مدیران واحد ماشین‌آلات شرکت‌های پروژه محور باید به آن توجه ویژه داشته باشند، موضوع نگهداری و تعمیرات ماشین‌آلات پروژه است. پروژه‌های عمرانی در شرایط آسان و تمیزی اجرا نمی‌شوند. مقادیر زیادی گرد و خاک و سنگ و زمین‌های ناهموار پر از چاله و روغن و شیرابه بتن و امثالهم ممکن است به ماشین‌آلات پروژه آسیب بزند و سبب کوتاه شدن عمر مفید ماشین‌آلات پروژه شود. بنابراین استفاده از تکنیک‌های نت (نگهداری و تعمیرات) برای ماشین‌آلات پروژه از اوجب واجبات است. بخش زیادی از هزینه‌های مربوط به ماشین‌آلات پروژه مربوط به هزینه‌های توقف ماشین‌آلات در تعمیرگاه‌ها و هزینه‌های سرویس و تعویض قطعات و تعمیرات آن‌هاست که با استفاده از اصول نت می‌توان این هزینه‌ها را کاهش داد.
تا کنون به افرادی که به صورت شخصی صاحب یک جرثقیل یا یک تراک میکسر بتن هستند، دقت کرده‌اید که چقدر ماشین خود را تمیز و مرتب نگهداری می‌کنند و سرویس‌های دوره‌ای آن‌ها را به صورت منظم و در موعدهای از پیش تعیین شده انجام می‌دهند. عمر مفید ماشین‌آلات شخصی این افراد معمولن چندین برابر عمر ماشین‌آلات برخی از شرکت‌هاست که به تمیزی و نظافت و سرویس دوره‌ای ماشین‌آلات خود چندان بهایی نمی‌دهند.

خرید بی‌ضابطه ماشین‌آلات در پروژه‌ها

متأسفانه در برخی از شرکت‌ها و پروژه‌ها خرید ماشین‌آلات به صورت یک رقابت یا چشم‌هم‌چشمی یا حتی مُد در آمده است. به عنوان مثال خاطرم هست که در موضوع خرید جرثقیل به خصوص جرثقیل‌های تناژ بالا، رقابت و چشم هم چشمی زیادی بین برخی از شرکت‌ها رایج شده بود و شرکت‌ها با این موضوع که هر کدام چقدر جرثقیل تناژ بالا دارند به یکدیگر فخر می‌فروختند! یا در پروژه‌ای که کار پیمانکار با یک جرثقیل ۱۰۰ تن هم راه می‌افتاد، اقدام به خریداری یک جرثقیل ۲۵۰ تن می‌کرد. یا خرید ماشینی مانند بابک‌کت در دوره‌ای به شدت مد شده بود و تقریبن در هر پروژه‌ای که قدم می‌گذاشتید حداقل یک دستگاه باب‌کت در آن مشاهده می‌کردید و البته باب‌کت مذکور چندان کارایی در آن پروژه‌ها نداشت و اغلب اوقات به صورت بیکار در پارکینگ پروژه خوابیده بود.


منتها نکته مهم این است که به دلیل شرایط تورمی اقتصاد ایران، شرکت‌هایی که نسبت به خرید بی‌رویه ماشین‌آلات برای پروژه‌های خود اقدام کردند با توجه به شوک‌های قیمتی و افزایش شدید قیمت ماشین‌آلات، سودهایی بالایی به دست آوردند. حتی مبلغی بیشتر از سود اجرای پروژه. به هر حال همان طور که خانوارهای ایرانی به منظور حفظ ارزش پول خود نسبت به خرید دلار و سکه و ملک اقدام می‌کنند، بسیاری از شرکت‌های پروژه محور ایرانی نیز برای حفط ارزش پول و گذر از بحران‌ها و شوک‌های تورمی کشور، نسبت به خرید ماشین‌آلات حتی بیش‌تر از مقدار مورد نیاز خود اقدام می‌کنند و این چنین است که در برخی از پروژه‌ها شاهد بروز پدیده تورم و تراکم ماشین‌آلات بیکار یا بلا استفاده هستیم.

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

در همین ارتباط بخوانید:

برنامه ریزی و کنترل پروژه , پریماورا , مایکروسافت پراجکت

دانلود رایگان کتاب‌های آموزش برنامه‌ریزی و کنترل پروژه، پریماورا و مایکروسافت پراجکت

برای یادگیری برنامه‌ریزی و کنترل پروژه و نرم افزارهایش چه کتاب‌ها و منابعی را باید مطالعه کنید؟ پاسخ من این است که مطالعه سه کتاب زیر برای هر فردی که قصد ورود به این حوزه کاری را دارد، ضروری است. این سه کتاب توسط دو تن از بزرگ‌ترین نویسندگان حوزه برنامه‌ریزی و کنترل پروژه یعنی آقایان هریس و کرزنر تألیف شده‌اند و به صورت کامل و جامع در مورد برنامه‌ریزی و کنترل پروژه و آموزش نرم‌افزارهای برنامه‌ریزی و کنترل پروژه شامل پریماورا و پراجکت قدم به قدم از سطح مبتدی تا پیشرفته توضیح داده‌اند.
منابع فارسی مشابه یا ترجمه فارسی این کتاب‌ها شاید در بازار کتاب موجود باشد اما من توصیه می‌کنم، زمان بگذارید و نسخه انگلیسی که در همین پست برای دانلود در اختیارتان گذاشته می‌شود را مطالعه کنید.

برای دانلود این سه کتاب روی لینک‌های زیر کلیک کنید:
پسورد فایل زیپ: sharifiz.com

در همین ارتباط بخوانید