عمومی , مدیریت پروژه

آشنایی با مفاهیم کلی و ابتدایی پروژه‌های صنعت نفت و گاز

قصد دارم در سلسله مطالبی، یک سری توضیحات کلی در مورد پروژه‌های صنایع مختلف جهت آشنایی با برخی از اصطلاحات کلی و متداول این صنایع بنویسم. هم از جهت اینکه برای خودم یک مرور کلی باشد و هم جهت استفاده مخاطبین محترم سایت.
پروژه‌های صنعت‌های گوناگون که در ادامه راجع به آن‌ها خواهم نوشت به شرح زیر هستند:

  • پروژه‌های صنعت نفت، گاز و پتروشیمی
  • پروژه‌های نیروگاه حرارتی
  • پروژه‌های نیروگاه برق-آبی
  • پروژه‌های سدسازی

اولین مطلب را می‌خواهم با یکی از پیچیده‌ترین، مشکل‌ترین و البته پیشروترین صنایع دنیا یعنی صنعت نفت و گاز آغاز کنم. در ادامه خلاصه‌ای از برخی تعاریف و اصطلاحات این صنعت را مطالعه خواهید کرد. بدیهی است که این سلسله از نوشته‌ها، ادعای پوشش صد درصدی مفاهیم و دانش هر صنعت را ندارند، چرا که برای هر یک از این صنایع صدها کتاب و مقاله نوشته شده و بدیهی است اگر در جستجوی دانش عمیق‌تری هستید، باید به سراغ مطالعه آن کتاب‌ها بروید.

در این مطلب در خصوص موارد زیر خواهید خواند:

انواع و دسته‌بندی‌های پروژه‌های نفت و گاز
تعاریف و اصطلاحات پروژه‌های نفت و گاز
مراحل اجرای پروژه‌های نفت و گاز
آشنایی با قراردادهای پروژه‌های نفت و گاز
تعریف برخی از اصطلاحات هزینه‌ای در حوزه پروژه‌های نفت و گاز


آشنایی با مفاهیم کلی و ابتدایی پروژه‌های صنعت نفت و گاز و پتروشیمی


انواع و دسته‌بندی‌های پروژه‌های نفت و گاز


پروژه های صنایع نفت و گاز و پتروشیمی به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:
۱- پروژه‌های صنایع بالادستی – Up-Stream
2- پروژه‌های صنایع میان دستی- Mid-Stream
3- پروژه‌های صنایع پایین دستی- Down-Stream

اما این سه دسته‌بندی چه تفاوت‌هایی با هم دارند و اصولاً چه پروژه‌هایی در قالب این دسته‌بندی اجرا می‌شوند:
پروژه‌های صنایع بالادستی – Up-Stream
در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز عموماً پروژه‌های زیر اجرا می‌شود:

  • پروژه‌های اکتشاف Exploration
  • پروژه های توسعه میدان Field Development
  • Production Operations
  • Field Processing

پروژه‌های صنایع میان دستی- Mid-Stream
در بخش میان دستی صنعت نفت و گاز عموماً پروژه‌های زیر اجرا می‌شود:

  • Storage
  • Gas Distribution
  • Long Distance Transportation
  • Field Pipeline Gathering

پروژه‌های صنایع پایین دستی- Down-Stream
در بخش پایین دستی صنعت نفت و گاز عموماً پروژه‌های زیر اجرا می‌شود:

  • Refining
  • Manufacturing
  • Wholesale & Retail Marketing

نکته اول: یک مدل دسته‌بندی دیگر در صنایع نفت و گاز وجود دارد که این صنایع را به دو دسته زیر تقسیم می‌کند:

  • Surface
  • Sub Surface

دقت کنید دسته‌بندی‌های بالادستی، میان‌دستی و پایین‌دستی را با دسته‌بندی فوق اشتباه نگیرید. مفاهیم بالادستی و پایین دستی با مفهوم Surface و Sub Surface کاملاً متفاوت هستند.

نکته دوم:
در آخرین نسخه نظام فنی و اجرایی طرح‌ها و پروژه‌های صنعت نفت که توسط وزرات نفت در تیر ماه۹۶ منتشر شده است، پروژه‌ها و طرح‌های صنعت نفت و گاز تنها به دو دسته بالادستی و پایین‌دستی تقسیم شده‌اند. بنابراین از نظر این سند رسمی دولتی، بخش میان دستی صنعت نفت لحاظ نشده است. اما در بسیاری از کشورهای دنیا پروژه‌ها و طرح‌های صنعت نفت و گاز را بر اساس همان سه دسته‌بندی ذکر شده تقسیم‌بندی می‌کنند. (شما می توانید آخرین نسخه نظام فنی و اجرایی طرح ها و پروژه های صنعت نفت را از کانال تلگرام بنده به آدرس @sharifizcom دانلود نمایید.)

یک سری تعاریف مهم که از نظام فنی و اجرایی طرح‌ها و پروژه‌های صنعت نفت استخراج شده است را در ادامه می‌توانید مطالعه کنید:

تعاریف و اصطلاحات پروژه‌های نفت و گاز

تعریف میدان نفتی یا گازی-Oil/Gas Field:
هریک از منابع یا مخازن زیر زمینی یا رو زمینی در تقسیمات داخل سرزمین، آب‌های داخلی، ساحلی ، فلات قاره و بین المللی مجاور مرزهای کشور و آب‌های آزاد بین‌المللی که احتمال وجود نفت در آن میسر است و مشخصات فنی و مختصات جغرافیایی آن توسط وزارت نفت مشخص می‌گردد.
تعریف مخزن طبیعی نفت یا گازOil/Gas Reservoir:
هر کدام از تاقدیس‌ها ، ساختمان‌های چینه‌ای یا هر گونه تله ساختاری حاوی مواد هیدرو کربنی یا ترکیبی از آن‌ها که دارای خواص سنگ، سیال و فشار مستقل باشد.
تعریف میدان / مخزن طبیعی کشف شده -Green Field/Reservoir:
میدان/مخزن نفتی یا گازی کشف شده که آماده ورود به مرحله توسعه می‌باشد.
تعریف میدان/مخزن طبیعی توسعه یافته- Brown Field/Reservoir:
میدان /مخزنی که قبلاً به بهره‌برداری و تولید رسیده است.

در چاه‌ها و میدان‌های نفتی دو مدل فعالیت انجام می‌شود که بسیاری در درک تفاوت ماهوی آن مشکل دارند:
۱- عملیات بهبود ضریب بازیافت – Improved Oil/Gas Recovery (IOR/IGR)
2- عملیات افزایش ضریب بازیافت -(EOR/EGR) Enhance Oil/Gas Recovery

اما تفاوت EOR با IOR چیست؟ اجازه بدید با یک مثال توضیح دهم. ما اگر به صورت مستمر ورزش نکنیم، ممکن است یک مسیر صد متری را در طول ۱۸ ثانیه بدویم. اما اگر به صورت مستر و حرفه‌ای تمرین کنیم و آمادگی جسمانی خود را به صورت طبیعی و با نیروهای خود بهبود دهیم، ممکن است صد متر را در ۱۵ ثانیه بدویم. این حالت شبیه IOR و IGR است. یعنی سعی می‌کنند میزان تولید یک چاه نفت را از طریق تزریق آب و گاز حفظ کنند یا بهبود دهند. اما اگر شما از مواد نیروزا استفاده کنید و اصطلاحاً دوپینگ کنید، در این حالت ممکن است صد متر را در ۱۲ ثانیه بدوید. این حالت شبیه EOR و EGR است. یعنی سعی می‌کنند با تزریق مواد شیمایی یا موارد مشابه عملکرد چاه نفت را حفظ کنند یا بهبود دهند.

طرح‌ها و پروژه‌های صنعت نفت و گاز بر اساس نوع پروژه و به صورت زیر دسته‌بندی می‌شوند:
۱- اکتشاف و ارزیابی
۲- توسعه میدان/مخزن‌های کشف شده و تولید
۳- پروژه‌های بهبود/افزایش ضریب برداشت در میدان/مخزن های توسعه یافته
۴- خطوط لوله انتقال و تأسیسات وابسته (دریا و خشکی)
۵- واحدهای پالایش نفت و فرآورش گاز طبیعی
۶- مجتمع‌های پترو شیمی
۷- انبارها و مخازن ذخیره‌سازی نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی و اسکله‌های صادراتی
۸- تأسیسات عرضه و پخش فرآورده‌های نفت و گاز
۹- پروژه‌های تعمیرات اساسی (تجهیزات میادین نفتی، خطوط لوله و تأسیسات پائین دستی)
۱۰- پروژه‌های بهبود کارایی انرژی

حالا که مقداری با برخی از اصطلاحات کلی صنعت نفت و گاز آشنا شدید، زمان مناسبی است که با هم برخی از مراحل پروژه‌ها و طرح‌های صنعت نفت و گاز را مرور کنیم. معمولاً مراحل زیر در پروژه‌ها و طرح‌های نفت و گاز مشترک است:


مراحل اجرای پروژه‌های نفت و گاز

  • طراحي و مهندسی
  • خدمات خريد و خريد كالا
  • ساختمان و نصب
  • پیش راه‌اندازی
  • راه‌اندازي
  • تحویل به بهره‌بردار

مراحل اجرای یک پروژه بالادستی و یک پروژه پایین دستی نفت و گاز به صورت معمول به این صورت است:
مراحل کلی پروژه‌های بالادستی صنعت نفت و گاز:
۱- تعریف طرح/پروژه Project initiation
2- اکتشاف Exploration
3- ارزیابی و مهندسی یکپارچه Appraisal and FEED
4- توسعه Development
5- تولید و بهبود/افزایش ضریب بازیافت Production & IOR,IGR/EOR,EGR
6- ترک مخزن و برچیدن تأسیسات Abandonment & Decommissioning

مراحل کلی پروژه‌های پایین دستی صنعت نفت و گاز:
۱- تعریف طرح/پروژه Project initiation
2- مطالعات امکان‌سنجی Feasibility Study
3- طراحی مفهومی Conceptual Design
4- طراحی پایه Basic Design
5- مهندسی یکپارچه FEED
6- طراحی تفصیلی Detail Design
7- خرید و تدارکات کالا و تجهیزات Procurement
8- ساختمان و نصب طرح/پروژه Construction & Installation
9- راه اندازی طرح/پروژه Commissioning
10- بهره برداری از طرح/پروژه Operation

در شکل پایین می توانید مراحل فرایند توسعه یک میدان نفت و گاز را ملاحظه کنید:

حالا که در بخش اول با یک سری اصطلاحات و تعاریف کلی پروژه‌های صنعت نفت و گاز آشنا شدید و در بخش دوم نیز به صورت کلی با مراحل اجرای این پروژه‌ها آشنا شدید، زمان مناسبی است که با هم برخی از تعاریف و اصطلاحات مربوط به قراردادهای طرح‌ها و پروژه‌های صنعت نفت و گاز را مرور کنیم:

آشنایی با قراردادهای پروژه‌های نفت و گاز:


معمولاً دو مدل کلی قرارداد در پروژه‌های صنعت نفت و گاز داریم:
۱- قراردادهای Concessions
2- قراردادهای Service Contract

در قراردادهای Concessions کل مخزن نفت و گاز یا بخشی از آن برای همیشه در اختیار یک شرکت یا پیمانکار قرار می‌گیرد. در ایران و بعد از ملی شدن صنعت نفت توسط دولت دکتر مصدق، دیگر چنین قراردادهای محلی از اعراب ندارد. اما در خیلی از کشورهای دنیا شرکت‌هایی مانند Shell یا BP با برخی از دولت‌ها و کشورهای چنین قراردادهایی منعقد می‌کنند. در این مدل قراردادی تمام ریسک‌های مربوط به طرح و پروژه متعلق به شرکت و پیمانکار است، منتها آن شرکت و پیمانکار بر اساس فرمول‌هایی، سود حاصل از بهره‌برداری از طرح یا پروژه را با دولت سهیم می‌شود.
اما قراردادهای مدل Service Contract که وزارت نفت ایران یا شرکت ملی نفت ایران یا سایر شرکت‌های تابعه دولت با پیمانکاران منعقد می‌کنند از همین مدل هستند. این قراردادها انواع مختلفی دارند مانند:

  • قراردادهای بیع متقابل Buy-Back
  • قراردادهای PSA
  • قراردادهای IPC
  • قراردادهای EPC, EPCF, EPC+F

در قراردادهای Service Contract پیمانکاران و شرکت‌های خارجی مانند شل، پتروناس، توتال و یا شرکت‌های ایرانی مانند مپنا، OIEC، دانا انرژی و … به عنوان یک توسعه دهنده Developer با وزارت نفت یا شرکت ملی نفت ایران و یا سایر شرکت‌های دولتی قرارداد می‌بندند. معمولاً روال به این صورت است که میدان نفت یا گاز قبلاً توسط دولت کشف شده است و این شرکت‌ها شرایط خود برای توسعه میدان را در قالب سندی به نام MDP (Master Development Plan) ارائه می‌کنند.

تولید و ارائه MDP برای پروژه‌های میادین نفت و گاز، کاری بسیار سنگین و پر هزینه و زمان‌بر است، حتی در برخی از پروژه‌ها، تهیه MDP چند میلیون دلار برای شرکت‌ها هزینه در بر دارد.

طی سال‌های گذشته اکثر قراردادهای دولت ایران با شرکت‌های نفتی در قالب قراردادهای بیع متقابل یا همان BUY Back بوده است. در این مدل قراردادی، پیمانکار هر هزینه‌ای که در پروژه انجام می‌داد را از شرکت نفت دریافت می‌کرد. اما در سال‌های اخیر وزارت نفت از مدل قراردادی جدیدی به نام IPC رونمایی کرده است که در این مدل قراردادی، اکتشاف و بهره‌برداری از میدان نفتی هم وارد SCOPE پیمانکاران شده است.

تفاوت قراردادهای EPC با قراردادهای بیع متقابلBuy Back
در قراردادهای EPC میزان سود پیمانکار مخفی است و دولت نمی‌تواند متوجه شود که پیمانکار چقدر از پروژه یا طرح سودآوری داشته است.
در قراردادهای بیع متقابل یا Buy Back از آن جایی که پیمانکار تمام هزینه‌های خود را از کارفرما دریافت می‌نماید، کارفرما این حق را دارد که از سود پیمانکار مطلع باشد. به عنوان مثال تمام مناقصات پیمانکارانی که قرارداد بیع متقابل دارند، با حضور نمایندگان شرکت ملی نفت برگزار می‌شود.

تعریف برخی از اصطلاحات هزینه‌ای در حوزه پروژه‌های نفت و گاز:


در پروژه‌ها و طرح‌های نفت و گاز با اصطلاحات زیر نیز برخورد خواهید کرد:

  • CAPEX (Capital Expenditure)
  • OPEX (Operational Expenditure)
  • Non CAPEX
  • Bank Charges
  • Petroleum Cost
  • Remuneration Fee

به صورت خلاصه برخی از تعاریف مربوط به اصطلاحات بالا را مرور می‌کنیم:
هزینه های CAPEX یا Capital Expenditure همان طور که از نامش پیداست، شامل مجموع هزینه‌های طرح یا پروژه می‌شود. این هزینه‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

  • هزینه‌های مستقیم DCC یا Direct Capital Cost
  • هزینه‌های مدیریت پروژه PMC یا Project Management Cost
    معمولاً هزینه‌های PMC را به شکل درصدی از هزینه‌های DCC محاسبه می‌کنند.

هزینه‌های Non CAPEX هم شامل همه هزینه‌های غیر CAPEX است که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • مالیات TAX-VAT
  • بیمه Insurance (SSO)
  • گمرک Costume duty
  • آموزش Training
  • خدمات به کارفرما Service to Company
    (نکته مهم: هزینه‌های Non CAPEX فقط در ایران معنی دارد و در خارج از ایران تعریف نشده است. این مدل هزینه‌ها به دلیل ماهیت قراردادهای بیع متقابل در ایران تعریف شده‌اند.)

هزینه‌های Bank Charges همان سود بانکی است.

هزینه‌های OPEX نیز شامل هزینه تأمین قطعات یدکی SPRE PART و هزینه‌های نگهداری و تعمیرات و بهره‌برداری است.

به محموع هزینه‌های CAPEX و OPEX و Non CPEX و Bank Charges، در اصطلاح Petroleum Cost می‌گویند.

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

PMP , مدیریت پروژه

دوره آموزشی آنلاین PMBOK و آمادگی آزمون PMP و CAPM توسط نادر خرمی‌راد

تقریباً همه افرادی که در حوزه مدیریت پروژه و مخصوصاً در زمینه برنامه‌ریزی و کنترل پروژه فعالیت می‌کنند، نام نادر خرمی‌راد را شنیده‌اند. ایشان از قدیمی‌ترین و پیشروترین نویسندگان کتاب و وبلاگ در زمینه مدیریت پروژه و برنامه‌ریزی و کنترل پروژه هستند و حدود پنجاه کتاب در این حوزه و صدها پست وبلاگی بسیار آموزنده در این زمینه تا کنون منتشر کرده‌اند.

آقای خرمی‌راد مدتی است که در حوزه آموزش آنلاین و الکترونیک مدیریت پروژه فعالیت می‌کنند و محصولات بسیار با کیفیتی در این زمینه تولید می‌کنند که به خاطر دانش و تجربه بسیار بالای ایشان و نحوه بیان شیوا، رسا، ساده و حرفه‌ای ایشان، از نظر من بسیار عالی و درجه یک و غیرقابل مقایسه با سایر کورس‌ها و دوره‌های آموزشی داخل ایران است.

آخرین دوره آموزشی آنلاینی که توسط ایشان طراحی و تولید شده، دوره آموزشی آمادگی آزمون PMP و آزمون CAPM است. ایشان برای مدتی سی درصد ابتدای این دوره آنلاین را به رایگان در اختیار عموم قرار دادن، بنده با اجازه خود استاد نادر خرمی‌راد، این سی درصد ابتدایی را رکورد و ذخیره کردم و شما می‌توانید این ویدئوهای آموزشی را از کانال تلگرام بنده به آدرس زیر دانلود نمایید:

لینک کانال تلگرام مدیریت پروژه، برنامه ریزی و کنترل پروژه (یا در تلگرام عبارت @sharifizcom را جستجو نمایید)

همین طور اگر تمایل دارید می‌توانید کل محتوای این دوره را از لینک زیر و از موسسه MANAGEMENT PLAZA خریداری کنید:

لینک دوره آموزشی آنلاین آمادگی آزمون PMP و CAPM

اما این سی درصد ابتدایی ویدئوهای آموزشی که با اجازه خود استاد خرمی‌راد ذخیره و منتشر می‌شود برای چه افراد و گروه‌هایی مناسب است؟:

  • افرادی که قصد شرکت در آزمون PMP و CAPM را دارند.
  • افرادی که آزمون PMP را با نسخه‌های قبلی (نسخه پنجم و یا قبل از پنج PMBOK) پشت سر گذاشته‌اند و قصد دارند با نسخه ششم PMBOK آشنا شوند.
  • افرادی که به مباحث مدیریت پروژه و به خصوص راهنمای PMBOK علاقه‌مند هستند.

توصیه می‌کنم حتماً این بخش از کورس آموزشی را به رایگان از کانال تلگرام بنده (@sharifizcom) دانلود و ملاحظه کنید. کیفیت بسیار بالای این دوره آموزشی شما را شگفت‌زده خواهد کرد.

مطالب مرتبط:

از سیر تا پیاز در مورد مدرک PMP و پاسخ به همه سوالات شما در زمینه اخذ مدرک PMP

مدیریت پروژه , مدیریت ریسک

واژه‌نامه مدیریت ریسک پروژه

در این واژه‌نامه سعی شده است، تقریباً تمامی عبارات و اصطلاحات موجود در فرآیندهای مدیریت ریسک پروژه بر اساس راهنمای PMBOK، به انگلیسی و فارسی ارائه شود. بدیهی است به دلیل ماهیت برخی از عبارات و کلمات، ممکن است ترجمه‌‎های مناسبی برای برخی از لغات موجود نباشد. (مانند واژه Workaround که ترجمه مناسبی در فارسی برای آن موجود نیست.)

در این واژه نامه ۱۲۰ عبارت و اصطلاح مربوط به مدیریت ریسک پروژه به همراه شرح انگلیسی و فارسی آن ارائه شده است.
برای دانلود این واژه نامه روی لینک زیر کلیک نمایید:

دانلود واژه نامه مدیریت ریسک پروژه
پسوورد فایل زیپ: sharifiz.com

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

مطالب مرتبط با همین نوشته:

مدیریت پروژه , مدیریت تدارکات

استراتژی اجرای پروژه

یکی از فایل‌ها و مدارکی که در پروژه به شدت بهش علاقه‌مندم، یک مدرک بسیار کاربردی و به درد بخور و مفید هست به نام ماتریس استراتژی برونسپاری پروژه.
برای این ماتریس اسم‌های و فرمت‌های مختلفی در پروژه‌ها و شرکت‌های مختلف وجود داره مثل:

استراتژی اجرا Execution Strategy

برنامه اجرا Execution Plan

استراتژی قراردادی Contract Strategy

استراتژی برونسپاریStrategy Outsourcing

ماتریس محدوده و مراحل پروژه Scope & Stage matrix

ماتریس استراتژی برونسپاری پروژه Strategy Matrix Outsourcing

ماتریس برونسپاری پروژه Strategy Matrix Outsourcing

حالا اون قدرها درگیر این اسامی نشین. مهم فلسه و هدفی است که در پشت پرده تهیه این ماتریس نهفته است. معمولن شرکت‌های بزرگ پروژه محور، در فازهای اولیه برنامه‌ریزی پروژه‌ها به خصوص در پروژه‌های EPC پیچیده و با اندازه بزرگ، این ماتریس رو توسط تیم مدیر پروژه و با نظرات مدیر پروژه تهیه می‌کنند و سعی می‌کنند استراتژی سازمان و شرکت‌شون هم در تهیه این ماتریس لحاظ کنند. این ماتریس در ادامه کار، نقشه راه بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها در پروژه خواهد بود. در شکل زیر می‌تونید طراحی مفهومی و کلی این ماتریس رو مشاهده کنید.

البته استراتژی‌های اجرای پروژه‌ها خیلی بزرگ‌تر و پیچیده‌تر از اونیه که در شکل بالا می‌بینید. اینجا فقط سعی کردم مفهوم و concept کار رو برسونم. همون طور که در شکل مشاهده می‌کنید، محور افقی ماتریس بسته‌های کاری محدوده پروژه (Work packages of scope) و محور عمودی ماتریس مراحل اجرای پروژه یا همون stage های پروژه است. حالا به عنوان مثال میشه در ماتریس به این استراتژی فکر کرد که فعالیت‌های مهندسی بسته کاری شماره ۱ پروژه رو می‌خواهیم خودمون در پروژه انجام بدیم یا برونسپاریش کنیم. حتی می‌تونیم اطلاعات اضافه‌ای مثل نام پیمانکار و رقم و مدت زمان قراردادشون رو به مرور به این استراتژی اضافه کنیم.
در شرکت‌های بزرگ بین‌المللی مثل Total و shell قبل از شروع پروژه یا در فازهای ابتدایی پروژه در جلساتی در مورد تکمیل این ماتریس تصمیم‌گیری می‌کنند و این ماتریس به عنوان یک نقشه راه در ادامه راه پروژه منشأ بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها خواهد بود.

حالا بیاید تمرین کنید:
آیا در پروژه یا پروژه‌هایی که شما درگیر آن هستید، ماتریس استراتژی اجرای پروژه موجود هست؟ اگه موجود نیست سعی کنید چنین ماتریسی رو از روی اطلاعاتی که در اختیار دارید تهیه کنید. سعی کنید کار رو زیاد برای خودتون سخت نکنید. Scope پروژه رو تا حدی که در پروژه قصد دارند برونسپاری کنند یا برونسپاری شده بشکنید. Stage ها را در هم حد سطح ۲ یا دیگه حداکثر ۳ سطح بشکنید.

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

مدیریت پروژه , مدیریت ریسک

ورودی‌های مورد نیاز جهت انجام فرایندهای مدیریت ریسک پروژه

قبل از شروع و پیاده‌سازی هر حوزه از حوزه‌های ده‌گانه دانش مدیریت پروژه در یک پروژه یا یک سازمان، ما احتیاج به یک سری ورودی‌ها و اطلاعات داریم. با داشتن این ورودی‌ها و اطلاعات یا جستجو به منظور یافتن آن‌ها، می‌توان حوزه دانش مربوطه را با اثربخشی بهتری در پروژه اجرا نمود.
جهت پیاده‌سازی مدیریت ریسک در یک پروژه، راهنمای PMBOK موارد زیر را به عنوان حداقل ورودی‌های مورد نیاز قبل آغاز برنامه‌ریزی برای اجرای مدیریت ریسک در پروژه معرفی می‌کند. بدیهی است که شاید همه موارد پایین در پروژه یا سازمان شما موجود نباشد و یا اینکه به موارد بیشتر از این لیست دسترسی داشته باشید، مهم این است که عمق پیاده‌سازی مدیریت ریسک را باید متناسب با اندازه و پیچیدگی و نیازتان تعیین کنید و به قول PMBOK لباسی متناسب با پروژه‌تان با استفاده از این راهنما بدوزید.


در ابتدا فهرستی از این ورودی‌ها را می‌توانید مطالعه کنید و در ادامه شرح نسبتآ مختصری از هر یک از این ورودی‌ها:
۱- فرآیندهای مدیریت پروژه Project Management Process
2- اطلاعات پیش‌زمینه پروژه Project Background Information
3- منشور پروژه Project charter
4- خروجی‌های فرایندهای برنامه‌ریزی پروژه Outputs from project planning
4-1- اطلاعات ذینفعان Stakeholder Register
4-2- بیانیه شرح محدوده پروژه Project Scope Statement
4-3- محدودیت‌های پروژه Project Constraint
4-4- فرضیات پروژه Assumption
4-5- ساختار شکست کار Work Breakdown Structure
4-6- شبکه زمان‌بندی پروژه Network Diagram
4-7- برآوردهای زمان و هزینه پروژه Estimates for time and cost
4-8- برنامه منابع Resource plan
4-9- برنامه مدیریت ارتباطات پروژه Communication Management Plan
4-10- برنامه مدیریت تدارکات پروژه Procurement Management Plan
5- دارایی‌های فرایندی سازمان Organizational Process Assets
5-1- سیاست‌ها، دستورالعمل‌ها، رویه‌ها و نمونه‌های مدیریت ریسک Risk management Policies, Procedure, Templates
5-2- سوابق ثبت شده پروژه‌های قبلی Historical Record from Previous Projects
5-3- دروس آموخته پروژه‌های قبلی Lesson Learned from previous Projects
5-4- منطقه‌های حد قابل قبول ریسک Risk tolerance Area
5-5- آستانه‌های تحمل ریسک Risk Thresholds

۱- فرآیندهای مدیریت پروژه Project Management Process
به منظور اتمام سریع‌تر، ارزان‌تر و کیفیت بالاتر پروژه، مدیریت ریسک اثربخش باید در چارچوب مناسبی از فرایندهای مدیریت پروژه انجام شود.
فرایندهای مدیریت پروژه با گروه فرایندی آغازین شروع می‌شود که در این گروه فرایندی منشور پروژه تهیه می‌گردد و ذینفعان پروژه شناسایی می‌شوند. گروه فرایندی برنامه‌ریزی پروژه شامل تهیه برنامه مدیریت پروژه است. برنامه مدیریت پروژه باید دارای سه شرط زیر باشد:

  • تأیید شده باشد.
  • واقع‌گرایانه باشد
  • رسمی باشد.
    گروه فرایندی اجرا شامل اجرای پروژه طبق برنامه، هماهنگی و تسهیل‌گری تیم پروژه به منظور به اتمام رساندن کارهای پروژه است. گروه فرایندی پایش و کنترل شامل اندازه‌گیری میزان پیشرفت واقعی پروژه در مقایسه با برنامه مدیریت پروژه است و سر انجام گروه فرایندی فاز پایانی پروژه به منظور اخذ تأیید نهایی پروژه و ثبت دروس آموخته و سایر اطلاعات پروژه است.

۲- اطلاعات پیش زمینه پروژه Project Background Information
اطلاعاتی مثل مکاتبات انجام شده قبل از شروع یا تأیید پروژه، مقاله‌ها و مکتوبات در مورد پروژه‌های مشابه و سایر اطلاعاتی از این دست می‌تواند به شناسایی ریسک‌های بیشتر کمک کنند.
گام‌های زیادی در مدیریت ریسک پروژه وجود دارد و برای کوتاه کردن زمان این قدم‌ها مهم است که همه اطلاعات مرتبط را قبل از شروع پروژه جمع‌آوری کنید. بر اساس اندازه پروژه شما ممکن است اطلاعات زیر را جمع آوری کنید.
 اهداف سازمان
 سیاست‌ها و رویه‌های مدیریت ریسک سازمان
 اولویت پروژه فعلی در مقایسه با سایر پروژه‌ها
 پاسخ‌های مدیریت و مشتری در مورد سوال‌های شما در خصوص منشور پروژه، محدودیت‌ها و مشکلات مرتبط با پروژه
 اهداف زمانی و هزینه‌ای (اگر موجود بود)
 متخصصان و کارشناسان:
 آن‌ها چه افرادی هستند؟
 آن‌ها چه گونه می‌توانند به تیم پروژه در مدیریت پروژه کمک کنند؟
 مقاله و موارد منتشر شده در خصوص ریسک
 موارد فرهنگی
 پروتکل‌های پیشنهادی، تفاوت‌های زبانی و اجتماعی مشتریان
 مرور مستندات مرتبط با پروژه
 تمام ایمیل‌ها و صورتجلسات قبل از تأیید پروژه به خصوص آن‌هایی که از جانب مشتری(کارفرما) بوده است.
 مقالات و مکتوبات فنی و مدیریت پروژه
 کپی قرارداها، استانداردهای مرتبط با پروژه
 مشخصات فنی و نقشه‌ها
 نمودارهای سازمانی
 رزومه اعضای بالقوه تیم
 گزارش‌های بازاریابی و فروش
موارد پایین سوال‌هایی در مورد اطلاعات پیش زمینه پروژه است که ممکن است در زمان شناسایی ریسک‌ها پرسیده شود:
 در ایمیل‌ها به چه مواردی اشاره شده است؟
 آیا شما تا به حال قراردادهای مرتبط با پروژه‌هایتان رامطالعه کرده‌اید؟
 پروژه شما چگونه به برنامه استراتژیک سازمان شما مرتبط است؟
 حمایت مدیریت ارشد از پروژه شما در چه سطحی است؟
 شما چگونه متوجه می‌شوید که یک فهم واضح از الزامات و انتظارات مدیریت و مشتری(کارفرما) در پروژه دارید؟

۳- منشور پروژه Project charter
منشور پروژه یک برنامه مدیریت پروژه نیست، اما یک تعریف سطح بالا از اهداف کلی پروژه از جانب مدیران است. منشور پروژه موجودیت پروژه را رسمی می‌کند و به مدیر پروژه اختیار انجام پروژه و اختیار صرف منابع را می‌دهد، این سند اطلاعات مختصر اما بسیار مهمی در مورد پروژه ارائه می‌کند. منشور پروژه باید توسط مدیریت ارشد یا حامی برای هر پروژه‌ای ابلاغ شود. منشور پروژه باید نهایتاً یک یا دو صفحه باشد و شامل اطلاعات زیر باشد:
نام پروژه و تعریف پروژه: این بخش باید به صورت خلاصه پروژه را تعریف کند.
نام مدیر پروژه و سطح اختیارات: این بخش باید شامل نام مدیر پروژه و اطلاعاتی در مورد میزان اختیارات او در تصمیم‌گیری در مورد بودجه، زمان، جذب نیرو … باشد.
 Business case: در این بخش باید شرح داده شود که چرا پروژه باید انجام شود.
منابع: در این بخش شرح داده می‌شود که چه منابعی و به چه مقدار برای پروژه مورد نیاز خواهد بود.
ذینفعان: ذینفعان پروژه یعنی کسانی که در پروژه منافعی دارند یا از پروژه اثر می‌پذیرند یا بر پروژه اثر می‌‎گذارند.
الزامات ذینفعان: در این بخش الزامات مرتبط با پروژه و محدوده محصول مشخص می‌شود.
تعریف محصول پروژه: این بخش شامل تعریف مشخصات تحویل‌شدنی‌های پروژه که به منظور پایان پروژه مورد نیاز است، می‌باشد.
اهداف قابل اندازه‌گیری پروژه: این بخش انطباق پروژه با اهداف استراتژیک سازمانی را توصیف می‌کند و مشخص می‌کند که پروژه چه اهدافی دارد. (نکته مهم این است که این اهداف باید قابل اندازه‌گیری باشند)
الزامات تأیید پروژه: این بخش شامل الزامات و مواردی است که برای اخذ تأیید پروه در زمان پایان آن مورد نیاز است.
ریسک‌های سطح بالای پروژه: این بخش تهدید‌ها و فرصت‌های سطح بالای پروژه را توصیف می‌کند.
امضا: حامی پروژه با امضای این سند، موجودیت پروژه و اختیارات مدیر پروژه را تصویب می‌کند.

موارد زیر سوالاتی است که در مورد منشور پروژه ممکن است در هنگام شناسایی ریسک ها پرسیده شود:
 محتویات منشور پروژه چیست؟
 چه مواردی در منشور پروژه بیان نشده است؟
 این اطلاعات تا چه حد شفاف و واضح هستند؟
 آیا اهداف پروژه قابل دست‌یابی هستند؟
 میزان سختی انجام کارهایی که در منشور پروژه شرح داده شده، تا چه حد است؟
 سطح اختیارات مدیر پروژه تا چه حدی است؟

۴- خروجی‌های فرایندهای برنامه‌ریزی پروژه Outputs from project planning
4-1- اطلاعات ذینفعان Stakeholder Regist
er
ذینفعان پروژه ممکن است شامل موارد زیر باشند:
 ذینفعان حاضر درسازمان اجراکننده پروژه
 حامی پروژه
 مدیریت
 مدیر پروژه
 تیم پروژه
 سرپرست مدیر پروژه
 سرپرست‌های اعضای تیم پروژه
 دپارتمان تدارکات
 فروشندگان
 واحدهای تصمین کیفیت و کنترل کیفیت
 سازندگان
 واحد حقوقی
 سایر واحدها
 مدیران پروژه پروژه‌های مشابه قبلی
 مدیران پروژه‌ای که قبلاً با این مشتری(کارفرما) کارکرده‌اند.
 ذینفعان حاضر در خارج از سازمان اجرا کننده پروژه
 مشتری
 رقبای مشتری
 مصرف کننده نهایی
 تأمین‌کنندگان و پیمانکاران
 متخصصان
 منابع تأمین مالی

تا زمانی که ذینفعان از پروژه اثر می‌پذیرند، نقش مهمی در مدیریت ریسک پروژه دارند. ذینفعان خارج از تیم پروژه می‌توانند ریسک‌هایی را ببیند که تیم پروژه نمی‌توانند ببینند. آن‌ها در هر مرحله از فرایندهای مدیریت ریسک می‌توانند مشارکت داشته باشند و حتی می‌توانند به عنوان مالک بعضی از ریسک‌ها شناخته شوند. ثبت و مستندسازی اطلاعات در مورد ذینفعان و نوع ارتباطات آن‌ها، می‌تواند در فرایند شناسایی ریسک‌ها بسیار راهگشا باشد.
فهمیدن نقش ذینفعان در هر ریسک مهم است و همین طور سطح اختیارات مدیر پروژه و سایرین در پروژه.
موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد ذینفعان در طول فرایند شناسایی ریسک ممکن است پرسیده شود:
 همه ذینفعان پروژه چه کسانی هستند؟
 اهداف ذینفعان پروژه چه مواردی است؟
‌ انتظارات ذینفعان چیست؟ (انتظارات مواردی هستند که لزوماً گفته نمی‌شوند اما در نهایت خواسته می‌شوند)
 مناطق اثرگذاری ذینفعان کجاست؟
 آیا ذینفعان نقش‌هایشان را می‌دانند؟

۴-۲- بیانیه شرح محدوده پروژه Project Scope Statement
بیانیه محدوده پروژه شامل محدوده پروژه و محصول تأیید شده پروژه است. برای اجرای مدیریت ریسک پروژه، مهم است که بیانیه محدوده پروژه نهایی شده باشد تا میزان پیچیدگی پروژه را توصیف کند.
موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد بیانه محدوده پروژه در زمان شناسایی ریسک‌ها ممکن است پرسیده شود:
 کدام قسمت‌های محدوده پروژه کامل نیستند؟
 ذینفعان چه چیزهایی می‌خواهند که در محدوده پروژه نیست؟
 چه کارهایی تا قبل از این هرگز انجام نشده است؟
 شما به عنوان مدیر پروژه کدام کارها را قبلاً(در پروژه‌های قبلی) انجام داده‌اید؟
 در کدام کارها تجربه‌ای ندارید؟
 کدام بخش از بیانیه مدیریت پروژه، غیرشفاف است؟

۴-۳- محدودیت‌های پروژه Project Constraint
بیانیه محدوده پروژه شامل اطلاعاتی در مورد محدودیت‌های پروژه نیز هست. محدودیت‌های پروژه به عنوان یک ورودی مهم به فرایندهای مدیریت ریسک پروژه محسوب می‌گردد. محدودیت‌های پروژه هر چیزی است که در انتخاب‌ها و گزینه‌های تیم پروژه محدودیت ایجاد می‌کند.
به عنوان مثال موارد زیر:
 زمان: پروژه باید در مردادماه سال ۹۸ به اتمام برسد.
 هزینه: پروژه باید با کم‌تر از ۱۰۰ میلیون دلار هزینه به اتمام برسد.
 محدوده/عملکرد: همه کارهای لیست شده باید انجام شوند.
 کیفیت: نباید بیش از سه ایراد در هر بسته کاری باشد.
 ریسک: نمره ریسک پروژه نباید بیشتر از ۶۰ باشد.
 منابع: تنها سه نفر از واحد بازاریابی می‌توانند در پروژه کار کنند.
 مشتری، رضایت ذینفعان: رتبه رضایت مشتری(کارفرما) باید حداقل ۸ باشد.(از مجموع ده نمره)

۴-۴- فرضیات پروژه Assumption
بیانیه محدوده پروژه همچنین شامل اطلاعاتی در مورد فرضیات است. فرضیات مواردی هستند که به عنوان حقیقت و موارد صحیح پذیرفته می‌شوند، ولی ممکن است درست نباشند. فرضیات پروژه ممکن است ریسک‌های پروژه را کاهش یا افزایش دهند و در تعیین میزان اثر ریسک‌های پروژه کمک کنند. این عقاید و نظرات در مورد پروژه باید شناسایی شوند. اعتبار درستی فرضیات باید در طول فرایند آنالیز کیفی ریسک‌ها بررسی شود.
موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد فرضیات ممکن است در طول شناسایی ریسک‌ها پرسیده شوند:
 چه فرضیاتی ممکن است بعداً در طول پروژه نادرست از آب دربیایند؟
 چگونه شما می‌توانید از طریق شفاف‌سازی فرضیات از مشکلات احتمالی آینده پروژه جلوگیری کنید؟

۴-۵- ساختار شکست کار Work Breakdown Structure
ساختار شکست کار یکی از خروجی‌های کلیدی برنامه‌ریزی مدیریت پروژه است و وجود آن برای هر پروژه‌ای ضروری است. ساختار شکست کار اجزای پروژه را به تکه‌های کوچک‌تر قابل مدیریت‌تر تقسیم می‌کند که به آن‌ها بسته کاری می‌گویند. بسته‌های کاری پایین‌ترین سطح WBS را تشکیل می‌دهند. این بسته‌های کاری توسط مدیر پروژه مدیریت می‌شوند.
بسیاری از اعضای تیم پروژه به اشتباه معتقدند که مدیریت ریسک فقط یک ارزیابی سطح بالا از پروژه است. در حالیکه مدیریت ریسک بر اساس شناسایی ریسک‌های هر بسته کاری و حتی فعالیت‌های هربسته عمل می‌کند.
موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد ساختار شکست کار در زمان شناسایی ریسک‌های پروژه ممکن است پرسیده شوند:
 آیا بسته‌های کاری پر ریسک در ساختار شکست کار پروژه وجود دارد؟
 اجرای WBS چقدر سخت خواهد بود؟
 بر اساس WBS آیا الزامات زمانی و هزینه‌ای پروژه قابل دستیابی خواهند بود؟
 آیا بخشی از محدوده ناقص یا غیرقابل دستیابی است؟

۴-۶- شبکه زمان‌بندی پروژه Network Diagram
شبکه زمان‌بندی پروژه یک نمودار سازماندهی شده بر اساس روابط و تقدم و تأخر فعالیت‌هاست. فعالیت‌ها از خرد کردن بسته‌های کاری در ساختار شکست کار به دست می‌آیند. شبکه زمان‌بندی پروژه جریان فعالیت‌های پروژه را بر اساس روابط پیش‌نیازی بین فعالیت‌ها برای اجرا از شروع تا پایان پروژه نمایش می‌دهد. این ابزار می‌تواند برای کاهش مدت زمان پروژه از طریق موازی‌سازی فعالیت‌ها استفاده شود.
وقتی تاریخ‌ها به هر فعالیت اختصاص داده می‌شود، تبدیل به یک شبکه زمان‌بندی زمان-محور خواهد شد. شبکه زمان‌بندی به مشخص شدن مسیر بحرانی پروژه کمک می‌کند. مسیر بحرانی پروژه در شناسایی ریسک‌های پروژه بسیار مهم است.

به منظور ارزیابی ریسک‌ها به دلایل زیر به شبکه زمان‌بندی پروژه نگاه می‌کنیم:
 برآوردها: برآوردهایی که شامل برآوردهای دست بالا یا سایر عدم قطعیت‌های پنهان است، ممکن است به پروژه ریسک اضافه کنند.
 همگرایی مسیرها: به نقطه‌ای در شبکه زمان‌بندی که آغاز خیلی از فعالیت‌ها وابسته به انجام یک فعالیت هستند، می‌گویند. چنین همگرایی در شبکه، آن فعالیت‌ها را ریسکی‌تر می‌کند.
 اختصاص منابع و مهارت‌هایشان: یک فرد بی‌تجربه که به یک فعالیت در مسیر بحرانی تخصیص داده شده است، ریسک پروژه را زیاد می‌کند. شما ممکن است بتوانید آن فرد بی‌تجربه را به یک فعالیت دیگر که در مسیر بحرانی نیست منتقل کنید تا ریسک پروژه کاهش پیدا کند.
 فعالیت‌های موازی: فعالیت‌های موازی که باید قادر باشند در زمان مشابهی به اتمام برسند، باعث افزایش ریسک پروژه می‌شوند. در مجموع موازی‌سازی فعالیت‌های پروژه به منظور کاهش مدت زمان پروژه (Fast tracking) سبب افزایش ریسک‌های پروژه خواهد شد.
 مسیر بحرانی: طول مسیر بحرانی باید در چارچوب مدت زمان پروژه باشد.
 تعداد مسیرهای نزدیک مسیر بحرانی: مسیرهای نزدیک مسیر بحرانی پروژه(مسیرهای با شناوری غیر صفر ولی نزدیک به صفر) نیز ممکن است به پروژه ریسک اضافه کنند.
 وابستگی‌ها: وابستگی بین فعالیت‌ها باید مناسب و منطقی باشند تا ریسک پروژه را حداقل کنند.

۴-۷- برآوردهای زمان و هزینه پروژه Estimates for time and cost
به منظور حداقل کردن ریسک‌های پروژه و بهبود صحت برآوردها، برآوردهای هر کاری ترجیحاً باید توسط افرادی انجام شود که انجام دهنده آن فعالیت هستند. بسیاری از مدیران پروژه(یا برنامه‌ریزان پروژه) در زمان برآوردها تنها یک عدد را در نظر می‌گیرند. مطالعات نشان می‌دهد که برآوردها بر اساس تنها یک زمان برای هر فعالیت، ۵ تا ۱۵ درصد احتمال موفقیت دارند. برآوردهای زمان و هزینه باید بر اساس برآورد سه نقطه‌ای باشد: خوشبینانه، محتمل و بدبینانه. نتیجه این برآورد سه نقطه‌ای باید در برآوردها لحاظ گردد. اگر فاصله بین برآورد خوشبینانه و بدبینانه وسیع باشد، برآورد شامل عدم قطعیت بیشتری خواهد بود. این به شما می‌گوید که که ریسک‌های بیشتری باید شناسایی کنید و سپس آن‌ها را حذف یا کاهش دهید.
موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد برآوردهای زمان و هزینه در طول شناسایی ریسک‌ها ممکن است پرسیده شوند:
 چه کسی برآوردها را انجام داده است؟
 دانش برآوردکننده از آنچه که برآورد کرده‌اند، چقدر بوده است؟
 سطح اطمینان برآوردکننده تا چه حدی است؟
 آیا برآورد بر اساس فعالیت‌های ریز بوده است یا بر اساس بسته‌های کاری؟
 آیا برآورد بر اساس احتمالات خیلی خوشبینانه بوده است؟
 از چه روشی برای انجام برآورد استفاده شده است؟
 آیا برآورد شامل برآورد دست بالا گرفتن هم است؟

۴-۸- برنامه منابع Resource plan
موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد برنامه منابع در طول شناساسیی ریسک‌ها ممکن است پرسیده شود:
 آیا برنامه منابع در پروژه وجود دارد؟
 سطح دانش و مهارت منابع انسانی کافی است؟
 میزان در دسترس بودن منابع در پروژه به مقدار کافی است؟

۴-۹- برنامه مدیریت ارتباطات پروژه Communication Management Plan
برنامه‌ریزی ارتباطات بخشی از فرآیند برنامه‌ریزی پروژه است. ارتباطات یکی از بخش‌های حیاتی در مدیریت ریسک موفقیت‌آمیز است. برنامه مدیریت ارتباطات توسط مدیر پروژه تهیه می‌شود و بخشی از برنامه مدیریت پروژه است و ذینفعان را از شکل ارتباطات در پروژه آگاه می‌سازد. تهیه برنامه مدیریت ارتباطات شامل نیازهای هر یکی از ذینفعان است. این برنامه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
 چه اطلاعاتی موردنیاز است که جمع‌آوری شود و در چه زمانی؟
 چه کسانی اطلاعات را دریافت خواهند کرد؟
 روش جمع‌آوری و نگهداری اطلاعات
 محدودیت‌های احتمالی
 روابط گزارش‌دهی
 اطلاعات ارتباطی ذینفعان
 برنامه زمان‌بندی توزیع هر نوع از ارتباطات
 روش‌های ترجیح داده شده ارتباطات

اطلاعات درون برنامه مدیریت ارتباطات باید شامل ارتباطات ریسک‌ها و فعالیت‌های مدیریت ریسک باشد و نتایج ارتباطات رسمی باید مستند و گزارش شود.
نقاط بازرسی مشخص ارتباطات شامل موارد زیر است:
 چه زمانی منشور پروژه نهایی شده است؟
 چه زمانی ساختار شکست کار تهیه شده است؟
 چه زمانی ریسک‌ها آنالیز شده و نمره ریسک محاسبه شده است؟
 چه زمانی برنامه‌های پاسخ به ریسک تهیه شده‌اند؟
 چه زمانی گزارش ماهانه پروژه باید تهیه شود؟
 چه زمانی موضوع جلسات تیم و صورتجلسات تهیه شده است؟

موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد برنامه مدیریت ارتباطات در زمان شناسایی ریسک‌ها ممکن است پرسیده شود:
 آیا شما در تیم پروژه فرد یا افرادی را دارید که ارتباطات ضعیفی دارند؟
 چه مناطقی نیاز به مدیریت دقیق و مراقبتی از لحاظ ارتباطات دارد؟
 در چه جاهایی شما با احتمال زیاد مشکلات ارتباطاتی خواهید داشت؟
 چگونه می‌دانید که روش شما برای ارتباطات، موثرترین راه برای ذینففعان است؟

۴-۱۰- برنامه مدیریت تدارکات پروژه Procurement Management Plan
برنامه مدیریت تدارکات پروژه یک برنامه رسمی یا غیررسمی برای پروژه است تا مشخص کند کدام بخش یا بخش‌های پروژه توسط خود تیم پروژه انجام می‌شود یا برونسپاری می‌گردد. این برنامه همچنین شامل یک برنامه برای مدیریت تمام پیمانکاران/فروشندگان در یک پروژه است. تدارکات می‌تواند برای انتقال ریسک‌ها استفاده شود. اما در صورتی که برنامه تدارکات پروژه بر اساس نیازهای پروژه تهیه نشده باشد می‌تواند باعث ایجاد ریسک‌های بیشتر در پروژه شود.
موارد زیر سوالاتی هستند که در مورد برنامه تدارکات پروژه در زمان شناسایی ریسک ها ممکن است پرسیده شود:
 آیا شما به عنوان مدیر پروژه یا یکی از اعضای تیم پروژه، در تهیه یک قرارداد قبل از امضای آن حضور دارید؟
 چه فعالیت‌های مرتبط با مدیریت ریسک قبل از انعقاد قرارداد انجام می‌شود؟
 سطح تخصص شما در مدیریت قرارداها تا چه حدی است؟
 آیتم‌های خاص و ویژه شرایط پیمان‌های پیمانکاران کدام‌ها هستند؟

۵- دارایی‌های فرایندی سازمان Organizational Process Assets
5-1- سیاست‌ها، دستورالعمل‌ها، رویه‌ها و نمونه‌های مدیریت ریسک Risk management Policies, Procedure, Templat
es
یک شرکت باید سیاست‌ها، رویه‌ها و نمونه‌هایی برای مدیریت ریسک داشته باشد. نمونه‌های که معمولاً رایج است شامل موارد زیر است:
 فرم‌های گزارش‌دهی ریسک
 مقیاس‌های استاندارد تعریف احتمال و اثر
 رویه و دستورالعمل مشارکت ذینفعان در فرایندهای مدیریت ریسک
 سیاست‌هایی که به منظور تهیه برنامه پاسخ به ریسک مودر نیاز است
 استانداردهای رتبه‌بندی ریسک‌ها به منظور تصمیمات ادامه یا توقف پروژه
 رویه و دستورالعمل‌های ممیزی ریسک

۵-۲- سوابق ثبت شده پروژه‌های قبلی Historical Record from Previous Projects
تنها درصد کمی از مدیران پروژه اطلاعات و سوابق پروژه‌های قبلی را در اختیار دارند و به همین خاطر در بعضی مواقع وقتشان تلف می‌شود. آیا می‌توانید تصور کنید شما به ذهن و تجربیات هر کسی در شرکت حق دسترسی داشته باشید؟ چقدر می‌تواند مفید باشد که یک لیست از ریسک‌های همه پروژه‌های اخیر شرکتتان داشته باشید. این ارزش اطلاعات سوابق پروژه‌های قبلی است.
سوابق ثبت شده تاریخی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
 فضای پروژه‌های قبلی (شرایط اقتصادی، مشکلات سازمانی، اهداف سازمانی و …)
 خروجی‌های برنامه‌ریزی پروژه
 خروجی‌های مدیریت ریسک
 لیست ریسک‌ها
 لیست دسته‌بندی‌های ریسک
 احتمال و اثر ریسک‌ها
 برنامه‌های پاسخ به ریسک
 روش‌های مورد استفاده به منظور اندازه‌گیری اثربخشی اقدامات مدیریت ریسک
 معیارهای اندزاه‌گیری تعیین شده
 الگوهای پیدا شده

۵-۳- دروس آموخته پروژه‌های قبلی Lesson Learned from previous Projects
سوابق اطلاعاتی پروژه شامل دروس آموخته پروژه نیز است. ثبت دروس آموخته در واقع مستندسازی آنچه در پروژه درست یا غلط بوده و مستندسازی این موارد به منظور استفاده در پروژه‌های آینده است. دروس آموخته می‌تواند در شناسایی و مدیریت ریسک‌های پروژه کمک شایانی کند.
چنین اطلاعاتی از دوباره‌کاری در پروژه جلوگیری می‌کند و کمک می‌کند تا اطمینان حاصل شود که اشتباهات مشابه توسط اعضای تیم سایر پروژه‌ها تکرار نشود.

۵-۴- حدود قابل قبول ریسک Risk tolerance Area
خیلی مهم است که تصمیم بگیرید در کدام منطقه و محدوده، شرکت و ذینفعان کلیدی ریسک‌ها را خواهند پذیرفت. منطقه‌های حد قابل قبول ریسک معمولاً در محدودیت‌های پروژه لحاظ می‌شوند. محدودیت پروژه شامل: محدوده، زمان، هزینه، کیفیت، ریسک، منابع و رضایت مشتری.

۵-۵- آستانه‌های تحمل ریسک Risk Thresholds
آستانه‌های تحمل ریسک به همراه حدود قابل قبول ریسک بیان می‌شوند. واژه “آستانه تحمل” به این معنی است: “خیلی زیاد، چقدر زیاد است؟”.

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

سایر مطالب مرتبط:

PMP

روش ساده و رایگان کسب PDU برای تمدید مدارک PMI

حتماً می دونید که شما برای تمدید مدارک PMI تون (مثل PMP,RMP,SP) باید PDU کسب کنید. به عنوان مثال برای تمدید اعتبار مدرک PMP باید طی سه سال، حداقل شصت PDU جمع‌آوری کنید. چند روز پیش دوستی به من پیغام داد که تنها دو ماه تا پایان دوره سه ساله‌ش فرصت داره و تا به حال نتونسته PDU جمع کنه. ایشون به سراغ چند موسسه معروف آموزشی رفته بود و اون‌ها ازش مبالغی خواسته بودند تا گواهی این PDUها رو براش صادر کنن.

اما در این مطلب من می‌خوام یک روش بسیار ساده، رایگان و در عین حال مفید برای کسب PDU رو بهتون معرفی کنم. برای این کار شما کافیه که برید در سایت زیر یک اکانت کاربری باز کنید. (بهتره که با اکانت PMIتون تو این سایت LOG IN کنید)

projectmanagement.com

وقتی شما از طریق اکانت PMIتون در این سایت LOG IN کردید، می‌تونید وبینارهای موجود در این سایت رو ببینید. یک سری از این وبینارها نیازمد پرداخت پول است و یک سری‌شون هم رایگانه. این وبینارها همه در مورد مدیریت پروژه و حوزه‌های مختلف مدیریت پروژه هستند و اغلب موارد و آیتم‌های جالب و آموزنده‌ای هم آموزش میدن. برای دیدن وبینارها باید از ف.ی.ل.ت.ر.شکن یا وی.پی.ان استفاده کنید و یک نرم‌افزار ساده رو هم دانلود و نصب کنید. تمام مراحل تو خود سایت توضیح داده شده.

بعد از دیدن کامل یک وبینار بدون اینکه کار خاصی انجام بدین، PDU مربوطه در اکانت PMI شما به صورت خودکار ثبت میشه. (البته در صورتی که با اکانت PMIتون تو این سایت LOG IN کرده باشید) به همین سادگی و بدون هیچ خرج اضافه‌ای.

هر وبینار یا ویدئوی آموزشی در این سایت بین ۰٫۵ تا ۱ PDU داره. البته دقت کنید که حداقل‌های PDU هر حوزه رو باید کسب کنید. مثلن برای تمدید مدرک PMP شما باید حداقل هشت PDU در هر کدوم از حوزه‌های Leadership ،Strategic و Business کسب کنید. نگران نباشید! برای هر کدوم از این حوزه‌ها کلی ویدئو و وبینار رایگان در سایت Project management موجوده. من خودم طی یکسال گذشته با استفاده از وبینارها و ویدئوهای این سایت، پنجاه PDU کسب کردم که به صورت خودکار این PDU ها در داشبورد PMI هم ثبت و تأیید شده.

خواهش می‌کنم بدون ذکر منبع (نام نویسنده، آدرس سایت و آدرس کانال تلگرام) کپی نکنید!

سایر مطالب مرتبط:

همه آن‌چه که لازم است در مورد اخذ مدرک PMP بدانید